Mentor, curator, familieleden: wie vertegenwoordigt?

By 19 juli 2019 Nieuws

Ruziënde familieleden, ontbreken van een contactpersoon, gedoe met professionele curatoren. Als advocaat in het gezondheidsrecht krijg ik vaak vragen over vertegenwoordiging. Samen met de arts of instelling zoek ik dan naar oplossingen om – zo goed en kwaad als het gaat – recht te doen aan de wens van de wilsonbekwame patiënt.

Artsen zijn zich onvoldoende bewust van regels over vertegenwoordiging in de zorg, tenminste, zo signaleerde vorige maand de Gezondheidsraad. Hun advies ‘Goede vertegenwoordiging’ toont (vast mede om die reden) een mooi overzicht van bevoegdheden en is wat mij betreft lezenswaardig.

Re-cap: vertegenwoordiging in de zorg

Vertegenwoordiging in het kort. Een rechter kan voor de wilsonbekwame patiënt een vertegenwoordiger benoemen. Een mentor voor immateriële zaken, waaronder zorg. Een bewindvoerder op het materiële vlak, over geld. Of een curator, voor allebei. Als er (nog) geen rechter aan te pas is gekomen, kijkt men of er een “schriftelijk gemachtigde” is. De patiënt kan immers een levenstestament hebben, of over een brief (of bierviltje) beschikken waarin iemand als vertegenwoordiger wordt aangewezen.

Is dat er niet, dan valt men terug op de familieleden. De arts richt zich daarbij eerst tot de echtgenoot, geregistreerd partner of levensgezel. Ouder, kind, broer of zus volgen. Uit het tuchtrecht blijkt dat de arts binnen deze laatste groep zo nodig zelf kan kiezen wie de patiënt het beste kan vertegenwoordigen. Let als arts wel op de onderbouwing van deze keuze, vastlegging ervan in het dossier en op het proactief uitleggen van de keuze aan de familie. Is er veel gedoe of is niemand geschikt, dan kan de arts of instelling toch een rechter vragen een mentor toe te wijzen.

Korte adviezen aan de arts

Aan specifiek artsen adviseert de Gezondheidsraad om meteen al bij de start van een behandelrelatie de vertegenwoordigingswens in het dossier te noteren. Ik voeg daar graag een advies aan toe. Voorzie deze notitie over de vertegenwoordigingswens namelijk van enige toelichting: om welke reden valt de keuze van de patiënt op deze persoon, zijn er nog anderen betrokken, is er een conflict te verwachten? Ontstaat er later desondanks een vertegenwoordigingsconflict, win dan vooral even advies in. Naar mijn ervaring haalt een wat juridische benadering het conflict namelijk snel de behandelkamer uit.

Over Anne

Mr. A.J.F. Vokurka-Viruly (Anne) is advocaat gezondheidsrecht bij ScheerSanders advocaten en een van de huisadvocaten van ZBVO. Sinds jaar en dag staat ScheerSanders artsen, apothekers en zorginstellingen bij als onderdeel van een overigens veel bredere praktijk. Laagdrempelig en praktisch, zonder overbodige gewichtigdoenerij. Zelf komt Anne uit een doktersfamilie en is van oorsprong een echte bèta. Naast haar studie rechten studeerde ze aan de TU Delft. Haar carrière startte op de Zuidas en ze schreef een juridisch handboek.

De komende tijd zal Anne voor ZBVO vaker columns over het gezondheidsrecht schrijven. Over juridische dilemma’s die zij vaak in haar praktijk tegen komt. Over onderwerpen die actueel zijn, of waarvan ze denkt dat een specialist ouderengeneeskunde er in de praktijk wat aan heeft. Anne: “Neem bij vragen of een dilemma dan ook gerust eens contact me op. Sparren kan altijd; ook in ons vak heeft preventie immers de voorkeur.”