Column door: Drs. K. Kamperman (Karel), specialist ouderengeneeskunde en sociaal geriater. Met een geruime ervaring binnen de ouderenpsychiatrie en ouderengeneeskunde is hij niet alleen een begenadigd arts, maar krijgt ook veel waardering als docent, opleider en auteur.

De eerste maand van de nieuwe Wet Zorg en Dwang (WZD) voor de verpleeghuis- en verstandelijk gehandicaptensector zit erop. Ik hoor hier en daar praten over de Wet Zorgelijk maar Dwingend.

Onze instellingen hadden zich verdiept, projectleiders aangesteld, scholingsprogramma’s geselecteerd en dossieraanpassingen laten verrichten. Klaar voor de WZD, de opvolger van de Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ).

Op het eerste oog eigenlijk helemaal niet zo’n grote verandering. Knip “gevaar” > plak “ernstig nadeel”, knip “vrijheidsbeperkende maatregel” > plak “onvrijwillige zorg” en knip “BOPZ-arts” > plak “WZD-functionaris”. Alternatieven bekijken? Deden we toch al? Multidisciplinaire besluitvorming en evaluaties van vrijheidsbeperkende maatregelen (vbm) deden we toch ook al? En gelukkig zou 2020 een “overgangsjaar” zijn. Niets aan het handje dus. Of toch wel?

De werkelijkheid drong zich bij mij 3 januari 2020 op. Een collega van een andere instelling belde of ik een inbewaring stelling (IBS) bij hem zou willen omzetten in een rechterlijke machtiging (RM), want volgens de WZD mag de eigen deskundige arts van zijn 20 locaties tellende organisatie dat niet meer doen. En er volgde die dag nog z’n telefoontje.

Op pad dus maar. Verdorie: NORO virus bij de collega instelling en ik was al binnen. Bij hun instelling was dat goed gecommuniceerd, maar natuurlijk niet naar concullega’s. Hoe kom ik de gesloten afdeling op, waar is de verpleegpost. Mij telkens voorstellen aan personeel, hen voor elk wissewasje lastig moeten vallen. Een dossier waar ik niet in kon. Geen arts in huis, gelukkig wel een verpleegkundige die het medisch dossier kon openen voor mij. Heel ander elektronisch dossier dan ik gewend was. Toch een dagdeel kwijt aan deze simpele en voor de hand liggende RM beoordeling. Hoeveel zou die collega er nog meer voor mij hebben? De tweede week van januari werd het duidelijk dat de tijd die we kwijt zijn aan het beoordelen van rechterlijke machtigingen voor andere instellingen aanzienlijk meer is dan we intern altijd gewend waren. En een ander, eigenlijk wel te verwachten, fenomeen ontspon zich ook. De GGZ neemt geen psychogeriatrische IBS-en meer op en de werkdiagnose “psychogeriatrische aandoening” is makkelijk gesteld bij verwarde ouderen terwijl het om delieren, maniforme ontregeling of psychotische stoornissen zou kunnen gaan. Klinische observatie ter uitsluiting van een psychiatrische aandoening is niet het vertrouwde domein van verpleeghuispersoneel. Toegegeven, het is hartverscheurend om een kwetsbare oudere, die door wat voor reden dan ook psychisch decompenseert op een opnamekliniek van de GGZ opgenomen te zien, tussen schizofrene volwassenen, psychotisch reagerende drugsgebruikers of suïcidale mensen. Het was de GGZ al jaren een doorn in het oog en het onttrok zich aan het oog van de VERPLEEGHUISSECTOR.

De GGZ heeft haar handen vol aan hun eigen nieuwe wet, de Wet Verplichte GGZ (WVGGZ), die andere procedures kent voor de IBS en RM. Het is dus niet gek dat de GGZ de verpleeghuissector vriendelijk doch dringend verzocht heeft om de IBS en RM ten behoeve van de verpleeghuissector doelgroep door de verpleeghuizen zelf af te laten handelen.

Op veel plekken in ons land heeft de GGZ echter een handreiking gedaan naar de verpleeghuissector door aan te bieden de IBS-en voor de WZD toch te blijven doen. Wel onder de strikte voorwaarde dat de verpleeghuissector een IBS-bed beschikbaar zou stellen. Maar om IBS-bedden in verpleeghuizen beschikbaar te stellen in een land waar verpleeghuisbedden altijd vol liggen en er wachtlijsten zijn ontstaan is een onoplosbaar probleem. De kostprijs van een verpleeghuisbed is al enige tijd niet toereikend om de steeds complexer wordende doelgroep te bedienen, dus om nu een bed leeg te houden voor een eventuele IBS? Het zijn dilemma’s die we vorig jaar onvoldoende beseft hebben.

Lichtpuntjes? Na een maand zijn bij het Ministerie signalen zoals mijn ervaring van 3 januari terecht gekomen. VWS beseft dat er binnen een verpleeghuissector instelling voldoende artsen zijn die een onafhankelijke beoordeling kunnen doen binnen de eigen instelling, dus daar zal de wet op aangepast worden dezer dagen. Met alle vragen over de interpretatie van de nieuwe wet zullen er nog vele aanpassingen volgen. Dat is het overgangsjaar en dat betekent heel veel aanpassingen van protocollen, werkwijze en inkleding van nieuwe functies.

En het overgangsjaar? Bestaat niet, zegt ook beroepsvereniging Verenso. Dat de Inspectie voor Gezondheid en Jeugd niet streng zal handhaven betekent niet dat de advocatuur en rechterlijke macht een oogje dicht zullen knijpen.

“Dura Lex, sed Lex” (het is een harde wet, maar wel de wet) sprak consul Titus Manlius Torquatus in het jaar 340 voor Christus en liet zijn zoon executeren…

Meer columns lezen? Op de hoogte blijven van het laatste nieuws en ontwikkelingen in het vak? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief:

Aanmelden nieuwsbrief extern
reCAPTCHA