Hoe zinvol is EMDR bij terugkomende trauma’s op oudere leeftijd?

By 16 december 2021Kennisbank

‘Ach, dat is geweest meisje, daar wil ik niet meer aan denken. Het was een rotleven’.

Het is een veel gehoorde zin als je werkt als ouderenpsycholoog. Wat kan een mens veel meemaken in zijn leven; de tweede wereldoorlog, jappenkampen, de watersnoodramp… Alleen dat al heeft onze huidige generatie ouderen allemaal meegekregen. Maar wat als deze trauma’s terugkomen op oudere leeftijd?

In het vroegere Nederland heeste er de cultuur van ‘niet klagen maar dragen’ en ‘de vuile was hang je niet buiten’. Veel ouderen van nu zijn opgegroeid in gezinnen waar veel spanning en armoede was. Veel leed, zoals seksueel misbruik, mishandeling en emotionele kleineringen, is dus goed weggestopt. In dit kennisbankartikel leg ik, GZ-psycholoog Kim Ballak, graag uit waarom behandeling van trauma’s bij ouderen ontzettend zinvol is en wat EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) daaraan kan bijdragen.

Nu tref ik vaak de ouderen die terugkijken op hun leven. Ze maken de balans op waarin leuke maar ook de nare gebeurtenissen weer de revue passeren. Sommige ouderen zien echter de nare gebeurtenissen van vroeger nog dagelijks door hun hoofd spoken. Ze krijgen het simpelweg niet weggestopt. Maar hulp vragen, dát is lastig. Want klagen doen ze niet. Ook hebben ze het idee dat de nare ervaringen er nou eenmaal bij horen en het, nu ze oud zijn, geen zin meer heeft om ze therapeutisch te behandelen.

Hoe zinvol is EMDR bij terugkomende trauma’s op oudere leeftijd?
GZ-psycholoog Kim Ballak

Hun naasten merken dit doordat hun familielid meer in zichzelf gekeerd raakt, schrikachtig en prikkelbaarder wordt. Sommige ouderen gaan ook situaties vermijden of kunnen juist niet goed meer alleen zijn waardoor ze slechter slapen of nachtmerries krijgen. Ouderen die zich bij de huisarts melden hebben slaapproblemen, stemmingswisselingen of uiten ineens een euthanasiewens.

Sommige ouderen hebben de pech dat ze ook nog cognitieve of lichamelijke problemen krijgen door een dementie, CVA of lichamelijke aandoening. Hierdoor vallen hun manieren om de nare herinneringen de baas te kunnen zijn weg. Door een cognitief probleem kunnen ze de nare gedachtes niet meer onderdrukken, of lukt het ze niet meer om afleiding te vinden in een boek. Ook lichamelijke problemen zorgen er vaak voor dat het vinden van afleiding moeilijker wordt want het rondje wandelen valt bijvoorbeeld weg. Dat was juist zo belangrijk was om het hoofd even leeg te kunnen krijgen.

Het hulpbehoevend worden, kan ineens een trigger zijn om de nare herinneringen weer naar boven te laten komen. Ineens zit er iemand aan je om je te helpen douchen of aan te kleden. Ook bij mensen met een vergevorderde dementie, kan ineens een oud trauma op gaan spelen en voor onrust, roepgedrag en angst zorgen.

Als een oudere zegt ‘acht, dat is geweest meisje, daar wil ik niet meer aan denken’, dan zal mijn antwoord altijd zijn: ‘je bent nooit te oud om nare ervaringen te verwerken’. Middels diverse technieken zoals EMDR, kunnen ook ouderen, hoe vergevorderd hun dementie ook is, die nare of schaamtevolle gebeurtenissen nog gewoon een plekje gaan geven en slaat de levensbalans positief uit.

Wat is EMDR?

EMDR bij ouderen

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) is een therapie voor mensen die last houden van de gevolgen van een nare, schokkende of schaamtevolle ervaring. Denk hierbij aan een ongeval, seksueel geweld of een geweldsincident. Psychologe Francine Shapiro beschreef EMDR meer dan 25 jaar geleden voor het eerst. Deze methode werd daarna uitgewerkt en ontwikkeld tot een volwaardige en effectieve therapie.

Wanneer kan je EMDR inzetten?

Ouderen die de balans van hun leven opmaken kunnen vastlopen in het verwerken van (weggestopte) schokkende, pijnlijke of beangstigende gebeurtenissen. Zie of merk je dat iemand zich anders voelt, gedraagt, ineens anders denkt en reageert op de omgeving? Dan kan diegene met een onverwerkte gebeurtenis zitten. EMDR is dan een zeer geschikte manier om mensen te helpen met traumaverwerking. Bij ZBVO hebben we deze kennis in huis.

Dit kennisbankartikel is geschreven door GZ-psycholoog Kim Ballak. Wil je haar expertise of die van haar collega GZ-psychologen inzetten? Neem dan contact met ons op via het onderstaande formulier of bel naar 073 – 23 40 004 voor meer informatie!