Samenwerking in de zorg voor thuiswonende kwetsbare ouderen is zelf ook kwetsbaar

By 25 mei 2021Expert

Bij kwetsbare ouderen is de afstemming tussen de betrokken zorgverleners cruciaal voor de kwaliteit van de zorg. Het onderzoeksrapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) toont aan dat de zorg voor thuiswonende ouderen met complexe kwetsbaarheid niet overal goed geregeld is. Het blijkt dat ook de samenwerking tussen huisartsen en wijkverpleging kwetsbaar is en sterk afhankelijk van lokale omstandigheden en voorwaarden. Er wordt terecht gepleit voor meer regionale samenwerking, digitale ondersteuning en facilitering door zorgverzekeraars.

Op dit moment is 17% van alle thuiswonende 65-plussers kwetsbaar (bijna 550.000). Zij bezoeken de huisarts drie keer zo vaak als niet-kwetsbare ouderen en hun zorguitgaven zijn bijna vijf zo hoog. Thuiswonende kwetsbare ouderen hebben de hoogste uitgaven per persoon voor ziekenhuiszorg.

De vergrijzing vraagt om een hoge urgentie. Daarom is het goed om de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport kracht bij te zetten door het plaatsen ervan in een bredere context. We nemen de reis van de patiënt als uitgangspunt en koppelen die aan de reis van professionals met beschrijving van hun werkwijze en noodzakelijke facilitering.

De patiëntreis

De ouderenzorg staat binnen de beperkingen van het huidige stelsel onder druk wat betreft kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid. Toenemend ontstaat het besef dat de reis en dus de keuzes van de patiënt (en mantelzorger) de leidraad moet zijn om veiligheid, preventie, persoonsgerichte zorg en gecoördineerde netwerkzorg met kosteneffectiviteit mogelijk te maken.

Ouderen maken vaak de ‘reis’ van vitaal, naar hulpbehoevend, naar zeer kwetsbaar. Wenselijk is dat ondersteuning, zorg en wonen aansluiten op deze reis (fasen). De fasen zijn niet met een schaartje te knippen, gaan veelal met schokken gepaard. Dat vraagt meebewegen in de ondersteuning, zorg en behandeling.

Dat betekent toenemend complexe, tijdsintensieve en specialistisch multidisciplinaire zorg. Huisartsenpraktijken zijn in verschillende fasen van “ouderenproof” worden, hier ontbreekt nog vaak visie en ruimte. Daar waar wel visie en integrale samenwerking ontstaat met wijkverpleging, casemanagers en specialisten ouderengeneeskunde, blijken financiële schotten met indicatiestellingen het grote struikelblok.

Regionale aanpak

Om ook de reis van professionals mogelijk te maken, zodat zij drempelloos (ook digitaal) kunnen samenwerken, wordt gevraagd om domein-overstijgende landelijke en regionale visie en samenwerking. Bestuurders, professionals, gemeenten en zorgverzekeraars vormen het platform voor de ontwikkeling van netwerkzorg, integrale capaciteitsplanning en probleemloze financiering om professionals en patiënten het vertrouwen en de ruimte te bieden. Goede samenwerking leidt inderdaad niet alleen tot betere zorg, tevreden ouderen en mantelzorgers, maar ook tot meer werkplezier bij zorgverleners en kostenbesparingen.

Deze expertquote is geschreven door Amnon Weinberg, Specialist Ouderengeneeskunde bij ZBVO